Cwestiwn y mis! Ydi afancod yn gynhenid i'r DU?

Beaver

©Nick Upton/Cornwall Wildlife Trust

Ydyn! Yn anffodus, cafodd afancod eu hela (am eu ffwr a'u cig) nes diflannu ym Mhrydain tua 400 mlynedd yn ôl. Ond diolch i waith caled llawer o grwpiau cadwraeth, gan gynnwys yr Ymddiriedolaethau Natur, maen nhw bellach yn ôl!

Oherwydd bod afancod yn absennol o Brydain am amser hir, mae llawer o straeon ffug wedi dod i'r amlwg. Y prif beth yw bod llawer o bobl yn credu eu bod yn bwyta pysgod – ond mewn gwirionedd maen nhw’n llysyswyr.  Yn yr haf maen nhw’n pori'n bennaf ar blanhigion glan yr afon fel gellesg melyn, lilis dŵr, neu hyd yn oed y Ffromlys Chwarennog ymledol (sy'n ffafr enfawr i ni). Yn y gaeaf maen nhw’n bwydo mwy ar blanhigion coediog fel helyg, aethnenni a phoplys. 

Beaver

©Nick Upton/Cornwall Wildlife Trust

Mae afancod yn teimlo'n fwyaf diogel mewn dŵr. Maen nhw’n hoff iawn i'r fynedfa i'w tyllau neu eu gwâl fod o dan ddŵr. Ydych chi erioed wedi meddwl pam maen nhw'n creu argaeau? Os byddant yn rhywle heb ddŵr dwfn, byddant yn aml yn adeiladu argae i ddal y dŵr er mwyn rhoi ffordd iddyn nhw ddianc rhag perygl.

Beaver

©Clare James/Cornwall Wildlife Trust

Mae'r gallu rhyfeddol yma’n eu gwneud yn "rhywogaeth gonglfaen" – rhywogaeth sy’n llunio ei hamgylchedd mewn ffordd sydd o fudd i lawer o rywogaethau eraill.  Ar un safle yn Nyfnaint, mae teulu o afancod wedi creu 13 pwll ac, o ganlyniad, mae hyn wedi cynyddu nifer yr amffibiaid sy'n byw yma yn sylweddol, ochr yn ochr â'r anifeiliaid sy'n bwydo arnynt.  Yn 2011, cyn i'r afancod gael eu cyflwyno, dim ond 10 clwstwr o rifft llyffant oedd yma ond, erbyn gwanwyn 2016, roedd y nifer wedi cynyddu i 580 o glystyrau o rifft! 

 

Mae afancod yn rhan hanfodol o'n hecosystemau – mae ein gwlybdiroedd yn ffynnu'n llawer gwell gyda'u presenoldeb, ac mae llawer o bobl bellach yn gobeithio y byddant yn dychwelyd i'n cefn gwlad.